İş Kazası Geçirenler İçin Tazminat Süreci Nasıl İşler?

İş kazası geçiren bir çalışanın hem maddi hem manevi olarak ciddi mağduriyet yaşaması mümkündür. Türk hukuku, iş kazası mağdurlarının haklarını farklı yasal kanallar üzerinden korumaktadır. Bu rehberde SGK başvurusundan işverene karşı açılabilecek tazminat davalarına kadar süreci adım adım inceliyoruz.

İş Kazası Sayılan Durumlar

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13 uyarınca aşağıdaki haller iş kazası sayılır:

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
İşveren tarafından yürütülen iş nedeniyle,
İşveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
İşverence sağlanan taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen zarara uğratan olaylar.

İlk Adım: SGK'ya Bildirim

İş kazası meydana geldiğinde işveren, kazayı en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmek zorundadır (5510 sayılı Kanun m.13). Bu bildirim e-Bildirge sistemi üzerinden veya doğrudan SGK il müdürlüğüne yapılabilir.

Önemli: İşverenin bildirim yapmaması veya geç bildirim yapması durumunda sigortalı veya yakınları kazayı doğrudan SGK'ya bildirebilir. Bu, sigortalının haklarını kaybetmesini engeller.

SGK Tarafından Sağlanan Yardımlar

İş kazası bildirimi onaylandığında SGK aşağıdaki yardımları sağlamakla yükümlüdür:

Geçici iş göremezlik ödeneği: Çalışamayan günler için günlük ödenek.
Sürekli iş göremezlik geliri: Maluliyet oranına göre belirlenen aylık gelir.
Sağlık hizmetleri: Tedavi, ilaç ve rehabilitasyon giderlerinin karşılanması.
Hak sahiplerine ölüm geliri: İş kazası sonucu ölüm halinde eş ve çocuklara aylık.
Cenaze ödeneği: Yasal düzenlemeler kapsamında belirlenen miktar.

İşverenin Sorumluluğu (TBK m.417)

Türk Borçlar Kanunu m.417, işverenin işçinin yaşam, sağlık ve kişisel haklarını koruma yükümlülüğünü düzenler. Bu hüküm uyarınca işveren, işyerinde gerekli güvenlik önlemlerini alma, eğitim sağlama ve risk değerlendirmesi yapma yükümlülüğü taşır.

İşveren bu yükümlülüklerini ihlal ettiğinde, SGK'nın sağladığı yardımları aşan zararlardan dolayı tazminat sorumluluğu doğar. Yargıtay yerleşik içtihadına göre işverenin sorumluluğu kusur sorumluluğu niteliğindedir; işçinin işverenin kusurunu ispat etmesi beklenir.

Bilirkişi İncelemesi

Tazminat davalarında işverenin kusur oranı genellikle bilirkişi raporlarıyla tespit edilir. İş güvenliği uzmanı, makine mühendisi veya tıp doktoru gibi alanında uzman bilirkişiler kazanın oluşumunu, alınması gereken önlemleri ve kusur dağılımını değerlendirir.

İşçinin Talep Edebileceği Tazminat Kalemleri

İş kazası geçiren işçi, SGK yardımlarına ek olarak işverenden şu kalemleri talep edebilir:

Maddi tazminat: Tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücü kaybı, ekonomik geleceğin sarsılması.
Manevi tazminat (TBK m.56): Bedensel ve ruhsal ızdırap karşılığı.
Destekten yoksun kalma tazminatı (TBK m.55): Ölüm halinde geride kalan yakınlar için.

SGK'dan alınan ödenekler bu tazminat hesabından mahsup edilir; aynı zarar iki kez tazmin edilmez.

Zamanaşımı Süreleri

İş kazasından doğan tazminat davalarında zamanaşımı, TBK m.146 ve m.72 hükümlerine göre belirlenir:

Genel kural: Zarar görenin zararı ve sorumlu kişiyi öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl; her durumda olay tarihinden itibaren 10 yıl.
Sözleşmeye dayalı talep (TBK m.146): İş sözleşmesinden kaynaklanan tazminat talepleri için zamanaşımı 10 yıl olabilir.
Suç niteliğinde ise: Ceza hukukunu ilgilendiren bir suç (taksirle yaralama, taksirle öldürme) söz konusuysa ceza zamanaşımı süresi tazminat davası için de geçerli olabilir.

Süre hesabı bireysel koşullara bağlı olarak değişebileceğinden bir avukata danışmadan kesin karar vermeyin.

İzlenecek Yol: Adım Adım

Acil tıbbi müdahale ve belge toplama: Hastane raporu, ambulans kaydı, olay yeri tutanağı.
SGK bildirimi: İşveren tarafından yapılmadıysa kişi veya yakınları doğrudan başvurabilir.
Maluliyet raporu: SGK Yüksek Sağlık Kurulu tarafından verilen oran tazminat hesabında esas alınır.
Arabuluculuk: İşveren aleyhine açılacak tazminat davalarında dava öncesi arabuluculuk zorunlu olabilir (7036 sayılı Kanun).
Tazminat davası: İş Mahkemesi'nde açılır; yetkili mahkeme genellikle işyerinin bulunduğu yer mahkemesidir.

Tedbirge ile Sürecinizi Dijital Takip Edin

Tedbirge, iş kazası tazminat süreçlerini dijital ortamda yönetmeyi kolaylaştıran bir LegalTech platformudur. Deneyimli avukat ortaklarımız aracılığıyla SGK belgelerinizi, hastane raporlarınızı ve maluliyet evraklarınızı sisteme yükleyebilir, sürecinizin her adımını takip edebilirsiniz.

Başvuru yapmak veya daha fazla bilgi almak için başvuru formuna göz atabilirsiniz.